Íslensk varðveislusöfn

Hvað er varðveislusafn?

Rafrænt varðveislusafn er safn skjala eða vísindagreina í opnum aðgangi, þar er safnað saman ákveðnu rafrænu efni í opnum aðgangi og er vistunin varanleg. Í varðveislusöfn eru gjarnan vistuð handrit að greinum, lokagerð handrits (pre-print) eða ritrýnt lokahandrit (post-print) sem tilbúið er til birtingar, en einnig er stundum leyfilegt að vista útgefna grein (publisher’s version).  Upplýsingar um útgáfustefnu útgefanda og hvaða útgáfu greinar má vista í varðveislusöfnum má nálgast hjá SherpaRomeo (vefur sem safnar saman og greinir upplýsingar um stefnu útgefenda varðandi opinn aðgang).

Tveir flokkar varðveislusafna

Varðveislusöfnum er hægt að skipta í tvo flokka, stofnanavarðveislusöfn (institutional repositories) og fagvarðveislusöfn (disciplinary- or subject repositories).

  • Stofnanavarðveislusöfn tengjast ákveðinni stofnun, t.d. Hirslan sem er varðveislusafn Landspítalans.
  • Fagvarðveislusöfn eru þvert á stofnanir en tengjast ákveðnu fræðasviði, t.d. Pubmed Central á sviði læknis- og lífvísinda
Varðveislusöfn á Íslandi

Á Íslandi eru starfrækt þrjú rafræn stofnanavarðveislusöfn og eitt gagnavarðveislusafn í félagsvísindum:

  • Opin vísindi er rafrænt varðveislusafn íslensku háskólanna fyrir útgefnar ritrýndar vísindagreinar og doktorsritgerðir (rekstraraðili: Landsbókasafn Íslands – Háskólabókasafn). Leiðbeiningar um skil í Opin vísindi

  • Skemman er rafrænt varðveislusafn íslensku háskólanna fyrir grunn- og meistararitgerðir (rekstraraðili: Landsbókasafn Íslands – Háskólabókasafn). Leiðbeiningar um skil í Skemmuna

  • Hirsla er rafrænt varðveislusafn fyrir verk á vegum Landspítalans (rekstraraðili: Heilbrigðisvísindabókasafn Landspítala)

Gagnaþjónusta félagsvísinda á Íslandi: